Czym jest i jak działa oprocentowanie zmienne? 

Czym jest i jak działa oprocentowanie zmienne? 

Oprocentowanie zmienne to sposób ustalania stopy procentowej, według której bank nalicza odsetki od kredytu. Jego wysokość nie jest stała przez cały okres spłaty. Oprocentowanie stanowi jeden z elementów kosztu kredytu – obok m.in. prowizji, ubezpieczeń i innych opłat.

Oprocentowanie zmienne najczęściej składa się z dwóch elementów:

1. Marży banku (części co do zasady stałej) – określonego w umowie składnika oprocentowania, stanowiącego element wynagrodzenia banku. Marża zazwyczaj pozostaje niezmienna przez cały okres kredytowania, chyba że umowa przewiduje konkretne okoliczności uzasadniające jej zmianę.
2. Wskaźnika referencyjnego (części zmiennej) – w wielu umowach kredytów złotowych jest nim WIBOR, np. WIBOR 3M albo WIBOR 6M.

Oprocentowanie zmienne = marża banku + wartość wskaźnika referencyjnego

W praktyce zmiana wartości wskaźnika referencyjnego wpływa na oprocentowanie kredytu, a następnie – co do zasady – na wysokość rat. Nie następuje to jednak codziennie, lecz w terminach aktualizacji określonych w umowie. Wzrost wskaźnika prowadzi zazwyczaj do wzrostu rat, natomiast jego spadek może skutkować ich obniżeniem, o ile umowa nie przewiduje w tym zakresie dodatkowych ograniczeń.

Zmienna stopa procentowa a kredyt hipoteczny 

W przypadku kredytu hipotecznego oprocentowanie zmienne oznacza, że koszt kredytu może ulegać zmianie w trakcie całego okresu spłaty. Dla kredytobiorcy wiąże się to z ryzykiem wzrostu rat oraz całkowitego kosztu spłaty. Ma to szczególne znaczenie w przypadku kredytów hipotecznych, których okres spłaty często wynosi kilkadziesiąt lat. Nawet niewielka zmiana oprocentowania może wówczas istotnie wpłynąć zarówno na wysokość miesięcznej raty, jak i na całkowity koszt kredytu.

Na czym polega ryzyko zmiennego oprocentowania? 

Zmienna stopa procentowa oznacza, że kredytobiorca ponosi ryzyko znacznego wzrostu oprocentowania, wysokości rat oraz całkowitego kosztu kredytu. Ryzyko to jest szczególnie istotne, gdy kredytobiorca posiada ograniczoną rezerwę finansową. Wyższa rata może prowadzić do problemów z terminową spłatą zobowiązania, a w skrajnym przypadku – przy utrzymujących się zaległościach – nawet do wypowiedzenia umowy kredytu.

Dlatego tak istotne jest dokładne przeanalizowanie postanowień umowy dotyczących zasad ustalania i zmiany oprocentowania. Jeżeli sposób określania oprocentowania, terminy jego aktualizacji albo wysokość naliczanych rat budzą wątpliwości, warto rozważyć skonsultowanie umowy z prawnikiem.

W przypadku kredytu hipotecznego nawet pozornie niewielkie różnice w sposobie ustalania oprocentowania mogą w dłuższej perspektywie przełożyć się na znaczące kwoty. Odpowiednio wczesna analiza pozwala zweryfikować prawa i obowiązki kredytobiorcy, a w razie stwierdzenia nieprawidłowości – podjąć właściwe działania.

Autor aplikantka radcowska Julia Kuręda.