W jaki sposób był ustalany wskaźnik referencyjny WIBOR?

WIBOR, czyli Warsaw Interbank Offered Rate, jest wskaźnikiem referencyjnym stopy procentowej, po jakiej banki deklarują gotowość udzielania pożyczek innym bankom na określony czas. O tym jak aktualnie ustalany jest wskaźnik WIBOR, szczegółowo piszemy w poprzednim artykule. Warto jednak również zapoznać się z tym, jak na przestrzeni lat zmieniały się zasady jego ustalania oraz jakie czynniki faktycznie wpływały na kształtowanie tego wskaźnika.

Historia wskaźnika WIBOR w Polsce sięga lat 90, kiedy to został wprowadzony jako odpowiednik zagranicznych stawek referencyjnych, takich jak LIBOR czy EURIBOR. Wówczas administratorem wskaźnika WIBOR było Stowarzyszenie Rynków Finansowych ACI Polska. W związku z unijnym rozporządzeniem BMR nastąpiła istotna zmiana w tym zakresie i w 2017 r. rolę administratora WIBOR-u przejęła GPW Benchmark S.A. należąca do Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. 

Ideą wprowadzenia nowych, rozbudowanych rozwiązań oznaczania wskaźnika referencyjnego WIBOR było to, aby opierał się na faktach i rynku. Niestety, tak jak opisywaliśmy w poprzednim artykule, dalej wskazuje się, że WIBOR nie odzwierciedla rzeczywistych kosztów pozyskania pieniądza na rynku.

W tym miejscu należy podkreślić, iż przed wejściem w życie unijnego rozporządzenia BMR, zgłoszenia banków miały tylko charakter deklaratywny, a nie oparty na rzeczywistych transakcjach zawartych wcześniej na rynku. Choć regulamin fixingu stawek referencyjnych Stowarzyszenia Rynków Finansowych ACI Polska, przewidywał obowiązek zawarcia transakcji potwierdzającej zgłoszoną stopę (w określonym czasie i kwocie), to w praktyce nie było żadnego realnego mechanizmu egzekwowania tego obowiązku.

WIBOR nie był i nie jest wskaźnikiem stałym, a na jego zmienność wpływa przez lata szereg czynników ekonomicznych, rynkowych i regulacyjnych. Zmiany wysokości wskaźnika WIBOR odzwierciedlają decyzje Rady Polityki Pieniężnej, która kształtując poziom stóp procentowych, uwzględnia zarówno czynniki krajowe, jak i te międzynarodowe np. pandemia czy inflacja.

Zrozumienie mechanizmu ustalania wskaźnika WIBOR może mieć kluczowe znaczenie dla osób, które zawierały umowy kredytowe ze zmiennym oprocentowaniem opartym o ten wskaźnik, zwłaszcza w kontekście analizy klauzul abuzywnych i potencjalnych roszczeń wobec banków.

Autor aplikantka radcowska Natasza Dziągwa.